آغاز عملیات اجرایی نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران در مازندران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مازندران، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی شناور در مازندران را باید فراتر از احداث یک نیروگاه۱.۲ مگاواتی در آببندان گاودشت بابل دید. اهمیت این طرح در واقع از جایی آغاز می‌شود که محدودیت زمین، ارزش بالای اراضی کشاورزی، کمبود منابع تولید برق و ظرفیت گسترده آب‌بندان‌های استان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی، استفاده از سطح آب برای نصب صفحات خورشیدی می‌تواند یک راهکار متفاوت برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر باشد.

مازندران برخلاف بسیاری از مناطق کشور، با مشکل کمبود زمین مناسب برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی مواجه است. بخش قابل توجهی از اراضی استان دارای کاربری کشاورزی است و اختصاص زمین‌های مرغوب به نیروگاه، از نظر اقتصادی و اجتماعی هزینه بالایی دارد. به همین دلیل، آب‌بندان‌ها به‌عنوان یک ظرفیت جایگزین مورد توجه قرار گرفته‌اند. ۱۴ هزار هکتار آببندان در مازندران وجود دارد و برآورد‌های اولیه استان، استفاده از حدود ۴۰ درصد این ظرفیت را برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی شناور قابل بررسی می‌داند.

اگر برآورد اعلام‌شده درباره ظرفیت حدود ۳ هزار مگاوات محقق شود می‌تواند به یکی از محور‌های مهم توسعه تجدیدپذیر‌ها در شمال کشور تبدیل شود. البته این عدد باید به‌عنوان ظرفیت بالقوه و برآورد اولیه دیده شود و نه ظرفیت قطعی قابل احداث، زیرا هر آب‌بندان شرایط متفاوتی دارد و عواملی مانند کاربری آب، عمق، مالکیت، دسترسی به شبکه برق، وضعیت سازه‌ای، شرایط محیط‌زیستی و امکان نصب تجهیزات باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

در این میان، نیروگاه۱.۲ مگاواتی گاودشت بابل اهمیت ویژه‌ای دارد. این طرح در سطحی حدود سه هکتار از آب‌بندان اجرا می‌شود و قرار است به‌عنوان یک نمونه عملی برای ارزیابی امکان توسعه نیروگاه‌های شناور در ابعاد مگاواتی مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از سازه‌ها و قطعات پلی‌اتیلنی تولید داخل نیز یکی از نکات قابل توجه طرح است، زیرا در صورت موفقیت، می‌تواند بخشی از نیاز به تجهیزات این نوع نیروگاه‌ها را از طریق تولید داخلی تامین کند.

آب‌بندان‌ها به‌طور طبیعی با تبخیر مواجه‌اند و اگر پوشش بخشی از سطح آب با صفحه‌های خورشیدی بتواند این میزان را کاهش دهد، نیروگاه شناورعلاوه بر تولید برق، می‌تواندیک مزیت جانبی در مدیریت منابع آب داشته باشد.

از منظر شبکه برق نیز توسعه این نیروگاه‌ها اهمیت دارد. مازندران مانند دیگر مناطق کشور با مسئله ناترازی تولید و مصرف برق مواجه است و افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند بخشی از نیاز شبکه را در ساعات روز تامین کند. مزیت نیروگاه‌های خورشیدی در این است که تولید آنها با ساعات روشنایی روز همزمان استیعنی بخشی از تولید در زمانی وارد شبکه می‌شود که مصرف برق، به‌ویژه در فصل گرم، افزایش پیدا می‌کند.

موضوع مهم دیگر این طرح، مدل سرمایه‌گذاری است. در شرایطی که توسعه هزاران مگاوات نیروگاه، نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین است، دولت به دنبال استفاده از سرمایه‌های مردمی و بخش خصوصی است. ایجاد صندوق طرح برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی با ظرفیت۵۰۰ مگاوات و عرضه سهام آن، در صورت اجرای موفق، می‌تواند مدل متفاوتی برای تامین مالی پروژه‌های تجدیدپذیر ایجاد کند.

باید تاکید کرد نیروگاه شناور از نیروگاه زمینی ارزان‌تر نیست. بخشی از هزینه‌های مربوط به آماده‌سازی زمین در نیروگاه زمینی حذف می‌شود، اما در مقابل، سازه شناور، مهار تجهیزات روی آب و الزامات ایمنی و نگهداری هزینه‌های خاص خود را دارد؛ بنابراین مزیت اصلی این مدل برای مازندران بیشتر در حل محدودیت زمین و استفاده از یک ظرفیت موجود است.

نکته قابل توجه دیگر، استفاده از تجهیزات داخلی است. تاکید مجری طرح بر استفاده از قطعات پلی‌اتیلنی تولید داخل نشان می‌دهد که طرح می‌تواند یک نمونه برای توسعه زنجیره تامین داخلی تجهیزات نیروگاه‌های شناور نیز باشد. اگر توسعه این نیروگاه‌ها در استان ادامه پیدا کند، تقاضا برای سازه‌های شناور، تجهیزات اتصال، کابل‌ها و سایر اجزای مورد نیاز افزایش خواهد یافت و این موضوع می‌تواند به شکل‌گیری بازار تخصصی در این حوزه کمک کند.

در نهایت، گاودشت بابل را باید نقطه شروع یک آزمایش بزرگ‌تر دانست. اهمیت آن در این است که برای نخستین بار امکان اجرای یک نیروگاه شناور در مقیاس مگاواتی در شرایط واقعی آب‌بندان‌های مازندران آزمایش می‌شود.

زینب نجاتی و گزارش این خبر: